Atık madeni yağ nasıl baz yağa dönüşür?

Bir motor yağı 10.000 kilometre sonra siyahsa, bu yağın "bittiği" anlamına gelmez. Yağın taşıyıcı kısmı — baz yağ — büyük ölçüde aynı kalır; tükenen şey deterjan, antioksidan, aşınma önleyici gibi katkılardır. Rafinasyon, bu katkı kalıntılarını ve kirliliği alıp geriye baz yağı bırakma işidir.

Yağın içinde ne var

Kullanılmış bir madeni yağda tipik olarak şunlar bulunur: baz yağ (ağırlığın büyük kısmı), tükenmiş katkı kalıntıları, yanma kurumu ve is, aşınmadan gelen metal partikülleri, su, yakıt kaçağı gibi hafif hidrokarbonlar ve dışarıdan bulaşan toz.

Bunların her biri farklı bir yöntemle ayrılır — ve ayırma sırası önemlidir.

Hat adımları

Çökeltme. Gelen yağ bekletilir. Ağır partiküller ve serbest su tabana iner. Bu ucuz ve enerjisiz bir adımdır; atlanırsa sonraki tüm adımlar zorlaşır.

Susuzlaştırma. Kontrollü ısıtmayla su ve hafif hidrokarbonlar uzaklaştırılır. Su, distilasyon kolonunda ani buharlaşıp köpürmeye ve taşmaya yol açtığı için önce çıkarılmalıdır.

Vakum distilasyonu. Basınç düşürülünce kaynama noktası da düşer. Bu sayede yağ, yüksek sıcaklıkta bozulmadan fraksiyonlarına ayrılabilir. Farklı viskozitedeki fraksiyonlar ayrı ayrı toplanır.

Arıtma. Kalan polar bileşikler ve renk veren maddeler kil veya benzeri adsorbanla tutulur. Bazı tesislerde bunun yerine hidrojenle işlem uygulanır.

Analiz ve harmanlama. Çıkan ürünün viskozitesi, parlama noktası, su ve asit sayısı ölçülür. Sonuç, ürünün hangi kullanım için uygun olduğunu belirler.

Karıştırma neden bu kadar önemli

Rafinasyon, yağın içinden yağ olmayanları ayırmak üzerine kuruludur. Sisteme antifriz, fren hidroliği, solvent veya su-yağ emülsiyonu girdiğinde bu ayrım zorlaşır; bazı durumlarda partinin tamamı rafine edilemez hale gelir ve enerji geri kazanımına gitmek zorunda kalır.

Pratikte bu şu demek: bir işletmede tek bir kişinin antifrizi yağ varilinin içine boşaltması, o varildeki 200 litre yağın değerini sıfırlayabilir. Bu yüzden variller etiketlenmeli ve kimin ne dökeceği net olmalıdır.

Sayılarla

Yaklaşık olarak, uygun kategorideki bir ton atık yağdan 600–700 kg civarında baz yağ elde edilebilir; kalan kısım hafif fraksiyonlar, su ve tortudur. Aynı yağ yakıldığında ise geriye enerji dışında hiçbir şey kalmaz.